สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี แนะนำประชาชนกินอาหารเจให้ถูกหลักโภชนาการเหมาะสมตามช่วงวัย เพื่อสุขภาพดี อิ่มบุญ อิ่มใจ ย้ำเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ไม่ควรกินเจเพราะเสี่ยงต่อการขาดสารอาหารในช่วงวัยเจริญเติบโด รวมทั้งควรหลีกเลี่ยงอาหารรสจัด อาหารจำพวกแป้งและไขมัน อาหารเลียนแบบเนื้อสัตว์ ของทอด ลดหวาน มัน เค็ม และอย่าลืม “กินร้อน ใช้ช้อนกลาง ล้างมือ” เลือกบริโภคให้มีความหลากหลายจะส่งผลดีต่อสุขภาพ
นพ.พนัส โสภณพงษ์ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี เปิดเผยว่า เทศกาลกินเจเป็นช่วงเวลาที่ประชาชนจะทำบุญถือศีล ด้วยการละเว้นจากการบริโภคเนื้อสัตว์หันมากินผัก ผลไม้เพิ่มมากขึ้น ในปีนี้เริ่มวันที่ 20 – 28 ตุลาคม 2560 ถือเป็นโอกาสดีในการสร้างสุขภาพ ช่วยลดความเสี่ยงป่วยเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง แต่จะต้องกินให้ถูกหลักโภชนาการของแต่ละช่วงวัย โดยเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ไม่ควรกินเจอย่างเด็ดขาด เพราะเด็กวัยนี้ต้องการสารอาหารที่เป็นประโยชน์เพื่อบำรุงสมองและทำให้ร่างกายเจริญเติบโต ดังนั้นจึงควรทานโปรตีนเป็นสำคัญ แต่การทานอาหารเจจะทำให้เด็กเสี่ยงขาดสารอาหารได้ สำหรับเด็กที่มีอายุ 6 ขวบขึ้นไป สามารถทานอาหารเจได้ แต่ไม่ควรเคร่งครัดจนเกินไป ที่สำคัญคือควรทานโปรตีนให้มากและเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย การงดกินเนื้อสัตว์ไม่ได้ส่งผลเสียต่อร่างกายโดยตรง เพราะสารอาหารประเภทโปรตีนสามารถหาทดแทนได้จากอาหารประเภทอื่น โดยเฉพาะแหล่งโปรตีนจากพืช เช่น เต้าหู้ ฟองเต้าหู้ นมถั่วเหลือง ธัญพืช แม้ว่า โปรตีนจากเนื้อสัตว์เป็นโปรตีนคุณภาพดีให้กรดอะมิโนครบถ้วน ส่วนโปรตีนที่ได้จากพืชจะขาดกรดอะมิโนบางตัวไป แต่ไม่เป็นปัญหาอะไรกับร่างกาย หากเรากินแบบผสมผสานก็สามารถทดแทนโปรตีนที่ขาดหายไปได้ เช่น การกินเต้าหู้ควบคู่กับถั่วเขียว ถั่วแดง ข้าวบาเร่ ลูกเดือย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ผู้ที่เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูงที่กินเจ มักไม่สามารถควบคุมอาการได้ เนื่องจากอาหารเจที่จำหน่ายส่วนใหญ่ทำจากแป้ง เป็นอาหารทอด ไขมันสูง และเค็ม จึงทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้น และส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ซึ่งถ้าถือศีลกินเจในช่วงระยะเวลาสั้นอาจไม่มีผลต่อสุขภาพมากนัก แต่มีคนจำนวนหนึ่งจะถือศีลเจตลอดชีวิตหรือระยะยาวก็ต้องระวังเรื่องการปรุงอาหาร หรือการเลือกซื้ออาหารปรุงสำเร็จ สำหรับเด็กก็สามารถถือศีลกินเจได้แต่ในระยะสั้น เพราะเด็กควรได้รับสารอาหารให้ครบถ้วนเพื่อให้เจริญเติบโตเต็มศักยภาพตามวัย ซึ่งการดื่มนมและกินไข่จะช่วยเสริมสร้างการเจริญเติบโตของร่างกายได้
นพ.พนัส กล่าวต่อไปว่าการกินอาหารเจที่ให้ถูกหลักโภชนาการของแต่ละช่วงวัย จะส่งผลให้ร่างกายได้รับสารอาหารอย่างครบถ้วน และต้องมั่นใจว่าวัตถุดิบที่นำมาปรุงแทนเนื้อสัตว์ต้องทำมาจากถั่วเมล็ดแห้งไม่ใช่จากแป้งที่น่ามาดัดแปลงรูปร่างให้เหมือนกับเนื้อสัตว์ ทำให้เมื่อกินเข้าไปก็จะได้แป้งกับผัก โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ทำเลียนแบบเนื้อสัตว์ในรูปแบบต่างๆ เป็นโปรตีนที่ไม่สมบูรณ์จากแป้งจึงไม่เหมาะสำหรับเด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้ป่วย นอกจากนี้การกินเจแต่ละมื้อสามารถเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการให้กับร่างกาย โดยเลือกกินข้าวกล้องแทนข้าวขาวซึ่งอุดมไปด้วยวิตามิน เกลือแร่ ใยอาหาร ลดปัญหาท้องผูก อาจเพิ่มงาบดในมื้ออาหารเพื่อให้โปรตีนสมบูรณ์ยิ่งขึ้น ส่วนผักที่ใช้ในการปรุงอาหารต้องล้างให้สะอาดทุกครั้งก่อนปรุงประกอบ กินผักให้หลากหลาย และควรหลีกเลี่ยงอาหารหมักดอง เช่น ผักดอง ผลไม้ดอง อาหารประเภทเครื่องกระป๋อง อาหารสำเร็จรูป อาหารแปรรูป ควรหันมารับประทานอาหารสดที่ปรุงใหม่ๆ จะให้คุณประโยชน์ต่อร่างกายมากกว่า การกินอาหารไม่ว่าจะปฏิบัติอยู่ในช่วงเทศกาลใดๆ ควรกินอาหารครบ 5 หมู่และปริมาณที่พอเพียงกับความต้องการของต่อร่างกาย การกินเจเพื่อสุขภาพ ควรปฏิบัติดังนี้ กินผัก และผลไม้สด ระวังการกินอาหารไขมันมาก และอาหารที่มีรสเค็มจัด ต้องล้างผัก ผลไม้ให้สะอาด การกินเจต้องกินให้ได้ครบทั้งคุณภาพ และปริมาณ เช่น กินโปรตีนจากถั่วเหลือง การปรุงประกอบอาหารเจให้สะอาดและถูกหลักสุขาภิบาล คือ ผู้ปรุงประกอบอาหารจะต้องล้างมือก่อนปรุงอาหาร ไม่ใช้มือจับอาหาร อาหารที่ปรุงประกอบแต่ละชนิดต้องมีการป้องกันการปนเปื้อนระหว่างอาหารดิบและอาหารสุก เช่น การแยกใช้มีดและเขียงระหว่างอาหารสุกและอาหารดิบ นอกจากนี้ ผู้บริโภคต้องคำนึงถึงหลักการกินอาหารที่ร้อนและสุกอยู่เสมอ หากซื้ออาหารถุงเจจากนอกบ้านต้องอุ่นอาหารทุกครั้งก่อนนำมารับประทาน อย่าลืมใช้ช้อนกลางทุกครั้งเมื่อกินอาหารร่วมกับผู้อื่น และต้องล้างมือก่อนและหลังกินอาหารเพื่อป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโรค การเลือกบริโภคให้มี
