วันที่ 27 กันยายน 2561 ที่โรงแรมพีลูส อ.เมือง จ.กาญจนบุรี นายแพทย์โสภณ เมฆธน ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานในพิธีเปิดงานมหกรรมวิชาการสาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี ประจำปี 2561 “100 ปี การสาธารณสุขไทย เพื่อคนไทยสุขภาพดี”
มอบรางวัลแก่บุคคลและหน่วยงานที่มีผลงานดีเด่น และบรรยายพิเศษ เรื่อง “การปฏิรูปเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อการพัฒนาคลินิกหมอครอบครัว และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อทุกคน ทุกที่ ทุกเวลา” มีบุคลากรสาธารณสุขทุกระดับและภาคีเครือข่ายสุขภาพร่วมงานจำนวนมาก
โดยในงานนี้มีการจัดแสดงผลงานนวัตกรรม “ปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงวัย” ทำให้สามารถติดตามเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้าได้อันดับที่ 1 ของประเทศ 2 ปีซ้อน (ปี 2560 – 2561) ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย สร้างเด็กให้เติบโตสมวัย มีสุขภาพดี
นพ.พนัส โสภณพงษ์ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี ผู้ประดิษฐ์คิดค้นนวัตกรรม “ปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงวัย” ซึ่งจุดเริ่มต้นของนวัตกรรมเกิดจากปัญหาสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัย 0-5 ปี ที่จะต้องดำเนินการติดตามและตรวจคัดกรองให้ครอบคลุมเด็กอายุ 9, 18, 30 และ 42 เดือนทุกคนให้ได้รับการตรวจพัฒนาการ
จึงคิดวิธีการที่ทำให้สถานบริการสาธารณสุขทุกแห่งจะสามารถติดตามเด็กทุกคน โดยใช้ข้อมูลรายชื่อเด็กจากระบบข้อมูล Health Data Center แล้วนำมาทำเป็นปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงอายุ 9, 18, 30 และ 42 เดือน เพื่อติดตามเด็ก อายุ 0-5 ปี
ในช่วงอายุดังกล่าวให้เข้ารับการตรวจพัฒนาการเด็กได้ครบ ร้อยละ 100 หากผลการคัดกรองพบเด็กมีพัฒนาการล่าช้าจะได้รับการกระตุ้น หรือส่งต่อให้ความช่วยเหลือตามขั้นตอนต่อไป ทำให้เด็กที่มีพัฒนาการไม่สมวัยลดลง
จากข้อมูลการดำเนินงานพัฒนาการเด็กจังหวัดกาญจนบุรี ณ วันที่ 20 กันยายน 2561 พบว่าเด็ก 0-5 ปี มีพัฒนาการสมวัย ร้อยละ 98.15 อัตราเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้า ร้อยละ 17.94 เด็กที่ต้องส่งต่อร้อยละ 0.44 ติดตามเด็กกลับมารับการประเมินซ้ำ DSPM2 ได้ร้อยละ 93.40 รอติดตาม ร้อยละ 2.20 หลังจากกระตุ้นพัฒนาการ 2 ครั้งแล้ว พบเด็กมีพัฒนาการสมวัย ร้อยละ 98.13
สำหรับวัตถุประสงค์ของนวัตกรรม “ปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงวัย” เพื่อสร้างรูปแบบการติดตามเด็กปฐมวัย อายุ 0-5 ปี ให้ได้รับการตรวจคัดกรองพัฒนาการเด็กครอบคลุม 4 ช่วงวัย 9, 18, 30, 42 เดือน ร้อยละ 100 และเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย
โดยหากพบเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้า ต้องกระตุ้นและติดตามตรวจซ้ำ หรือส่งต่อให้ความช่วยเหลือ เพื่อติดตามช่วยเหลือเด็กที่มีพัฒนาการไม่สมวัยให้ได้รับการส่งเสริม เฝ้าระวัง ป้องกัน รักษา ฟื้นฟูสภาพ ที่มีมาตรฐาน
การนำนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์นวัตกรรมปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงวัยจะช่วยในการบันทึกและติดตามเด็กอายุ 0 – 5 ปี ตามเกณฑ์อายุ 9, 18, 30 และ 42 เดือน หากตรวจพบเด็กที่มีความบกพร่องหรือมีพัฒนาการล่าช้าในแต่ละด้าน
จะติดตามและช่วยเหลือกระตุ้นพัฒนาการทุกคน โดยผู้ปกครองจะได้รับคำแนะนำให้มีความรู้ความเข้าใจ ช่วยดูแลส่งเสริม กระตุ้นช่วยเหลือให้มีพัฒนาการสมวัยดีขึ้น ส่งเสริมให้เกิดการวางแผนการพัฒนาเด็กปฐมวัย และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านพัฒนาการเด็กอย่างมีส่วนร่วม
รวมทั้งเผยแพร่การใช้เครื่องมือ DSPM และค้นหาเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้า พร้อมทั้งติดตามกระตุ้นพัฒนาการ และหาแนวทางแก้ไขปัญหาปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเกิดพัฒนาการล่าช้า ตลอดจนส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่เหมาะสมในระยะยาว อันจะส่งผลให้เด็กไทยมีพัฒนาการสมวัยในทุกๆ ด้าน พร้อมเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไป
โดยวิธีการทำและใช้ปฏิทิน1. จัดทำทะเบียนรายชื่อเด็กปฐมวัย แยกตามกลุ่มอายุ (9,18,30,42เดือน)จัดทำทะเบียนรายชื่อ แยกรายเดือนลงปฏิทินให้ครบปี 3. เด็กกลุ่มเสี่ยง 3 กลุ่ม ได้แก่ low Birth Weight ,Birth asphyxia ,Teen mom ใส่สัญลักษณ์ เพื่อติดตามเด็กอย่างใกล้ชิด 4. ใช้เป็นเครื่องในการติดตาม ประเมินผล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ
การต่อยอดนวัตกรรมและแนวทางการพัฒนาในอนาคตของนวัตกรรม “ปฏิทินรายชื่อเด็กตามช่วงวัย” ทำให้สามารถติดตามเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้าได้อันดับที่ 1 ของประเทศ 2 ปีซ้อน (ปี 2560 – 2561)พบโอกาสพัฒนาและต่อยอดนวัตกรรม ดังนี้1. ค้นหาเด็กมีพัฒนาการสงสัยล่าช้า มากกว่าร้อยละ 20 2. ติดตามเด็กให้กลับมารับการประเมินพัฒนาการครั้งที่ 2 ร้อยละ 100 3. Home health care ออนไลน์ ในการช่วยติดตามเด็กให้ครบ ร้อยละ 100
