งานผูกข้อมือเรียกขวัญเดือนเก้า (ไคยจูวหล่าเขาะว์) เป็นประเพณียิ่งใหญ่เสริมสิริมงคลของชาวกะเหรี่ยง ที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาตั้งแต่โบราณทุกๆ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 9 ของทุกปี โดยจะต้องผูกข้อมือในเดือนสิงหาคมเดือนเดียวเท่านั้น ซึ่งในปีนี้ตรงกับวันที่ 26 สิงหาคม 2561ชาวกะเหรี่ยงจำนวนมาก ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อ.สังขละบุรี จ.กาญจนบุรี
และพื้นที่ใกล้เคียง รวมทั้งบางส่วนจาก อ.พญาตองซู ประเทศเมียนมา ต่างพร้อมใจกันมาร่วมงานผูกข้อมือเรียกขวัญเดือนเก้า ที่จัดขึ้นที่วัดศรีสุวรรณ ศูนย์รวมจิตใจของชาวกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอสังขละบุรี หลังจากเสร็จสิ้นพิธี ทำบุญตักบาตร ในวันพระขึ้น15 ค่ำ เดือน9
ชาวกะเหรี่ยงมีความเชื่อว่าทุกชีวิตมี “ขวัญ” เป็นส่วนประกอบสำคัญทางจิตวิญญาณ แต่การที่ต้องจากบ้านมาไกลเพื่อทำงาน การเข้าป่าทำไร่ การเดินทางไกลจากบ้าน การประสบโรคภัยไข้เจ็บ ความคิดถึงญาติพี่น้อง หรืออะไรต่างๆ ที่เกิดขึ้น อาจทำให้ขวัญที่มีนั้นหายไป จึงต้องมีการทำพิธีเพื่อเรียกขวัญและกำลังใจให้กลับคืนมา
แต่เดิมพิธีจัดภายในครอบครัว หรือในหมู่บ้าน แต่ด้วยสภาพสังคมและชีวิตในปัจจุบันที่ต้องระหกระเหินจากบ้านและภูมิลำเนาทำให้ไม่สามารถกระทำได้ จึงเป็นเหตุที่ต้องจัดพิธีผูกข้อมือเรียกขวัญที่วัด เพื่อให้เป็นสถานที่พบปะกันในหมู่เพื่อนฝูง เพื่อนบ้าน และญาติพี่น้อง ช่วยให้เกิดความรักความสามัคคี เปิดโอกาสให้ได้มีโอกาสได้กลับมาพบปะสังสรรค์กัน
สำหรับพิธีกรรม หนุ่มสาวบรรจงถือถาดไม้ที่บรรจุสิ่งมงคลที่เป็นตัวแทนแห่งความสามัคคีและสันติสุข ได้แก่ จานไม้/ถาดไม้ (สอนให้ลูกหลานเชื่อฟังพ่อแม่ปู่ย่าตายายหรือผู้นำ), ไม้พายข้าว (อุปกรณ์ทำอาหารใช้เคาะเรียกขวัญ), ด้ายสีขาวและแดง (สีประจำกลุ่มชาติพันธุ์ แสดงถึงความรักใคร่ปรองดอง),
ข้าวสุก (ความสามัคคีเป็นกลุ่มก้อน), ข้าวต้มมัด (ความร่วมมือ ไม่แตกแยก), น้ำ (ความร่มเย็น), กล้วย (ความเป็นกลุ่มก้อนเดียวกันไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน), อ้อย (สัมพันธไมตรีอันดี) และ ใบไม้/ดอกไม้ (ความเจริญเติบโต) หลังจากนั้น ผู้สูงอายุซึ่งเป็นผู้ที่ดีพร้อมทั้งความประพฤติและการปฏิบัติตน เป็นแบบอย่างที่ดีในชุมชน มีครอบครัวที่ดี เป็นที่ยกย่องจากชาวบ้าน เป็นผู้ทำพิธีโดยจะเคาะไม้พายที่ถาดไม้พร้อมกับสวดภาวนาเรียกขวัญเป็นภาษากะเหรี่ยง
จากนั้นจึงเลือกของ 5 อย่างวางในมือและนำด้ายขาวและแดงผูกข้อมือ 3 รอบ พร้อมกล่าวคำอวยพรเรียกขวัญ ให้กลับมาอยู่กับเนื้อกับตัวตัว กลับมาอยู่กับพ่อแม่ พี่น้อง กลับสู่เรือน ปราศจากทุกข์โศกโรคร้ายไข้เจ็บ พบแต่สิ่งที่ดี มีทรัพย์สินเงินทอง อยู่เย็นเป็นสุข ก่อนจะนำของมงคลทั้ง5จุ่มลงไปในน้ำ
วางบนมือทั้ง2ข้างของผู้ที่ให้ผูกข้อมือ โดยเริ่มลากจากข้อมือทั้ง2รวบไว้ไปจนถึงไหล่ ก่อนจะวางสิ่งของมงคลและเศษด้ายที่ตัดวางบนหัวไหล่หรือศีรษะของผู้ที่ขอให้ผูกข้อมือ เป็นอันเสร็จสิ้น ซึ่งการผูกข้อมือนั้นสามารถกระทำให้กับผู้อาวุโสน้อยกว่า หรือ ผู้ที่อายุเท่ากันหรือผู้ที่ทีอายุมากว่าก็ได้(แต่ไม่เป็นที่นิยม)
ประเพณีผูกข้อมือเดือนเก้า กลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงจะจัดขึ้นพร้อมกันทั่วโลก ที่มีคนกะเหรี่ยงอยู่ สำหรับเมืองสังขละบุรี มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ว่ากลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงอาศัยอยู่ที่นี่มาตั้งแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นต้นมา จนมาถึงต้นรัตนโกสินทร์ที่มีการแต่งตั้งชาวกะเหรี่ยงเป็นเจ้าเมืองดูแลปกครองหัวเมืองชายแดนและเป็นกองกำลังสอดแนมข้าศึกที่รุกรานเข้ามาทางช่องทางด่านเจดีย์สามองค์
Cr.ภาพ/ข่าว :Supachai Phontip
